بیمه مبتنی بر استفاده (Usage-Based Insurance – UBI) نوعی مدل بیمه‌ای است که در آن حق‌بیمه یا برخی شرایط قرارداد، بر اساس میزان استفاده یا الگوی واقعی استفاده از موضوع بیمه تعیین می‌شود. این مدل بیشتر در بیمه خودرو کاربرد دارد و با استفاده از داده‌های تلماتیک (Telematics)، تلفن همراه یا تجهیزات نصب‌شده در خودرو، اطلاعات مربوط به نحوه رانندگی را جمع‌آوری می‌کند.
عوامل موثر در ارزیابی ریسک
- مسافت پیموده‌شده
- مدت و زمان رانندگی
- سرعت و شتاب‌گیری
- ترمزهای ناگهانی
- نوع مسیر و محدوده تردد
دو الگوی رایج در بیمه خودرو
- پرداخت بر اساس میزان رانندگی (PAYD – Pay As You Drive): حق‌بیمه بر اساس مسافت یا مدت استفاده از خودرو تعیین می‌شود.
- پرداخت بر اساس نحوه رانندگی (PHYD – Pay How You Drive): رفتار و کیفیت رانندگی، علاوه‌بر میزان استفاده، در تعیین حق‌بیمه اثر می‌گذارد.
هدف اصلی UBI، افزایش دقت نرخ‌گذاری، نزدیک‌ترکردن حق‌بیمه به ریسک واقعی و تشویق رانندگان به رفتارهای ایمن‌تر است. با این حال، اجرای آن به زیرساخت‌های تلماتیک، کیفیت داده‌ها، رضایت بیمه‌گزار و رعایت الزامات حریم خصوصی نیاز دارد.
این مدل یکی از کاربردهای مهم اینشورتک (InsurTech)، اینترنت اشیا (IoT) و تحلیل کلان‌داده (Big Data Analytics) در صنعت بیمه به‌شمار می‌رود.