اصل اتکایی به این معناست که بیمه‌گر اصلی، ریسک‌های بیمه‌شده را به‌گونه‌ای میان خود و بیمه‌گران اتکایی توزیع می‌کند تا ظرفیت پذیرش ریسک خود را افزایش دهد و از تمرکز خسارت در یک شرکت جلوگیری کند. بر پایه این اصل، بیمه‌گر واگذارنده بخشی از تعهدات خود را نزد بیمه‌گر اتکایی منتقل می‌کند و مازاد بر توان نگهداری خود را به اتکایی واگذار می‌کند.
این سازوکار به بیمه‌گر اجازه می‌دهد با توجه به سرمایه، ذخایر فنی و ظرفیت مجاز نگهداری ریسک، تنها بخشی از ریسک‌های صادرشده را برای خود حفظ کند و بخش دیگر را بین یک یا چند بیمه‌گر اتکایی تقسیم کند. در نتیجه، احتمال ناتوانی بیمه‌گر در جبران خسارت‌های بزرگ یا فاجعه‌بار کاهش می‌یابد و ثبات مالی شرکت تقویت می‌شود.
اصل اتکایی در صنعت بیمه چند کارکرد اصلی دارد:
- توزیع ریسک در سطحی وسیع‌تر از پرتفوی بیمه‌گر اولیه
- افزایش ظرفیت نگهداری و امکان صدور بیمه‌نامه‌های بزرگ‌تر
- حفظ تعادل مالی شرکت بیمه در برابر خسارت‌های سنگین
- مدیریت خسارت‌های فاجعه‌بار و کاهش نوسان نتایج فنی
- تقویت توانگری مالی از طریق انتقال بخشی از ریسک به بازار اتکایی
در نظام نظارتی ایران، موضوع بیمه اتکایی و ظرفیت مجاز نگهداری ریسک بر اساس مقررات بیمه مرکزی و آیین‌نامه‌های شورای‌عالی بیمه تنظیم می‌شود. از جمله، آیین‌نامه شماره ۵۵ درباره نحوه نظارت بر امور بیمه‌های اتکایی، مکمل‌های ۵۵/۱ و ۵۵/۲ درباره ظرفیت مجاز نگهداری، و آیین‌نامه شماره ۷۶ درباره واگذاری بیمه‌های اتکایی اجباری، از اسناد مهم در این حوزه هستند.
در ارزیابی ریسک، نرخ‌گذاری و مدیریت پرتفوی، بیمه‌گر اتکایی معمولا بر اطلاعات ارائه‌شده توسط بیمه‌گر اولیه تکیه می‌کند؛ بنابراین، کیفیت ارزیابی خطر، دقت اطلاعات فنی و شفافیت گزارش‌دهی در رابطه اتکایی نقش اساسی دارد.