اصل تفسیر به نفع بیمه‌گزار، یا تفسیر علیه تنظیم‌کننده (Contra Proferentem)، یکی از قواعد مهم در حقوق بیمه است. اگر شرایط و مفاد بیمه‌نامه مبهم باشد و بیش از یک برداشت منطقی از آن وجود داشته باشد، قرارداد به شکلی تفسیر می‌شود که برای بیمه‌گزار، بیمه‌شده یا ذی‌نفع مساعدتر باشد.
مبنای این اصل
- ماهیت الحاقی قرارداد بیمه: بیمه‌نامه‌ها معمولا توسط شرکت بیمه به‌عنوان تنظیم‌کننده تدوین می‌شوند و بیمه‌گزار در نگارش یا تغییر شروط عمومی آن نقشی ندارد.
- حمایت از طرف ضعیف‌تر: در صورت وجود ابهام، نباید زیان آن متوجه بیمه‌گزار شود؛ زیرا نگارش متن در اختیار او نبوده است.
جایگاه قانونی و مقرراتی در ایران
- قانون بیمه مصوب ۱۳۱۶: این قانون با تاکید بر لزوم تصریح مندرجات قرارداد و ذکر صریح شرایط در بیمه‌نامه، به‌ویژه در مواد ۲ و ۳، شفافیت مفاد قرارداد را مورد توجه قرار داده است. در صورت وجود ابهام، این قانون در کنار قواعد تفسیری می‌تواند مبنای حل ابهام به زیان تنظیم‌کننده، یعنی بیمه‌گر، قرار گیرد.
- آیین‌نامه شماره ۷۱ (حقوق بیمه‌گزاران): شورای عالی بیمه در این آیین‌نامه بر رعایت حقوق بیمه‌گزاران و شفافیت در اطلاع‌رسانی تاکید کرده است. این مقررات چارچوبی برای تفسیر منصفانه قراردادها ایجاد می‌کند و از بهره‌برداری بیمه‌گر از شروط مبهم جلوگیری می‌کند.
نکته مهم: این اصل به معنای نادیده‌گرفتن متن صریح قرارداد نیست؛ بلکه زمانی کاربرد دارد که پس از بررسی قصد مشترک طرفین، عرف بیمه‌ای و شرایط قرارداد، همچنان ابهام باقی مانده باشد.