ریسک ثانویه به ریسک یا آسیبی گفته می‌شود که در نتیجه وقوع یک ریسک اولیه یا بر اثر اقداماتی که برای کنترل و کاهش آن انجام می‌شوند، به وجود می‌آید.
این ریسک معمولاً عامل مستقیم شروع حادثه نیست، بلکه در ادامه زنجیره رویدادهای پس از حادثه یا در نتیجه اجرای راهکارهای کنترلی ایجاد می‌شود و می‌تواند میزان خسارت و زیان مالی را افزایش دهد.
وضعیت ریسک‌های ثانویه در قراردادهای استاندارد بیمه
در بیمه‌نامه‌هایی مانند آتش‌سوزی، باربری و مسئولیت، نحوه پوشش خسارت‌های مستقیم و تبعی به شرایط قرارداد و تعهدات بیمه‌گر بستگی دارد. برخی خسارت‌های مالی ناشی از توقف فعالیت یا عدم‌النفع، بدون داشتن پوشش مناسب، قابل جبران نیستند.
- محدودیت پوشش‌های پایه: در بسیاری از بیمه‌نامه‌های اموال، پوشش اصلی بر خسارت‌های مستقیم واردشده به موضوع بیمه تمرکز دارد. بنابراین، خسارت‌های تبعی و زیان‌های مالی ناشی از آن، مانند کاهش درآمد در اثر توقف فعالیت، لزوماً تحت پوشش نیستند و باید شرایط بیمه‌نامه بررسی شود.
- نیاز به پوشش‌های تکمیلی و اختصاصی: بیمه‌گزار برای جبران برخی از این خسارت‌ها می‌تواند پوشش‌های تکمیلی متناسب با نوع فعالیت و ریسک خود تهیه کند. برای مثال:
بیمه وقفه در کسب‌وکار ناشی از آتش‌سوزی (Business Interruption – BI): زیان مالی ناشی از توقف یا اختلال در فعالیت کسب‌وکار پس از وقوع خسارت تحت پوشش را، در حدود شرایط بیمه‌نامه، جبران می‌کند. این پوشش ممکن است هزینه‌های جاری ثابت و سود ازدست‌رفته را در دوره جبران خسارت در بر بگیرد.
بیمه عدم‌النفع ناشی از شکست ماشین‌آلات (Machinery Loss of Profits – MLOP): زیان مالی ناشی از توقف تولید در پی آسیب تحت پوشش به ماشین‌آلات را، مطابق شرایط قرارداد، جبران می‌کند.
مفهوم ریسک ثانویه در مدیریت ریسک (ISO 31000)
در مدیریت ریسک، اصطلاح «ریسک ثانویه» معنای دیگری نیز دارد: ریسکی که در نتیجه اجرای یک اقدام برای کنترل یا کاهش ریسک اولیه ایجاد می‌شود.
مثال: سازمانی برای کاهش خطر آتش‌سوزی، سیستم اطفای حریق خودکار (Sprinkler System) نصب می‌کند. بااین‌حال، نشت آب یا فعال‌شدن ناخواسته این سیستم ممکن است به سرورهای رایانه‌ای آسیب برساند. احتمال واردشدن این خسارت، نمونه‌ای از ریسک ثانویه ناشی از اجرای راهکار کنترلی است.