قاعده نسبی (Average Clause) یکی از قواعد مهم در بیمه‌های اموال است و زمانی اعمال می‌شود که مبلغ بیمه‌شده کمتر از ارزش واقعی مورد بیمه در زمان وقوع خسارت باشد. در این حالت، بیمه‌گر خسارت را به نسبتی جبران می‌کند که مبلغ بیمه‌شده به ارزش واقعی مال دارد؛ بنابراین، تمام خسارت را پرداخت نمی‌کند.
هدف این قاعده، جلوگیری از کم‌بیمه‌گی و ایجاد تناسب میان حق‌بیمه پرداختی و میزان تعهد بیمه‌گر است. اگر بیمه‌گزار مالی را کمتر از ارزش واقعی آن بیمه کند و به همین دلیل حق‌بیمه کمتری بپردازد، هنگام وقوع خسارت هم نمی‌تواند انتظار جبران کامل داشته باشد.
فرمول محاسبه خسارت قابل پرداخت:
خسارت قابل پرداخت = میزان خسارت × مبلغ بیمه‌شده تقسیم بر ارزش واقعی مورد بیمه
برای مثال، اگر ارزش واقعی یک مال ۱۰ میلیارد ریال باشد، اما فقط ۵ میلیارد ریال بیمه شده باشد، مبلغ بیمه‌شده معادل ۵۰ درصد ارزش واقعی مال است. در نتیجه، در صورت وقوع خسارت جزئی، بیمه‌گر معمولاً فقط ۵۰ درصد خسارت قابل جبران را پرداخت می‌کند؛ مگر اینکه در شرایط بیمه‌نامه حکم دیگری آمده باشد.
این قاعده به بیمه‌گزار یادآوری می‌کند که اعلام درست ارزش مال هنگام صدور بیمه‌نامه اهمیت زیادی دارد و می‌تواند مستقیماً بر مبلغ خسارت دریافتی تأثیر بگذارد.