واسطه‌های بیمه به اشخاص حقیقی یا حقوقی گفته می‌شود که با داشتن مجوزها و صلاحیت‌های لازم، میان خریداران بیمه (بیمه‌گزاران) و شرکت‌های بیمه (بیمه‌گران) ارتباط برقرار می‌کنند. این واسطه‌ها در معرفی و فروش بیمه‌نامه، ارائه اطلاعات و مشاوره، کمک به تکمیل مدارک و پیگیری امور بیمه‌ای نقش دارند و یکی از بخش‌های مهم شبکه توزیع بیمه به شمار می‌روند.
انواع واسطه‌های بیمه در ایران
۱. نماینده بیمه (Insurance Agent)
- مقررات حاکم: فعالیت نمایندگان بیمه تابع مقررات مربوط به نمایندگی بیمه، از جمله آیین‌نامه شماره ۷۵ شورای عالی بیمه و مقررات اختصاصی رشته‌های بیمه‌ای است.
- ماهیت و وابستگی: نماینده بیمه شخص حقیقی یا حقوقی دارای مجوز است که بر اساس قرارداد نمایندگی با یک شرکت بیمه فعالیت می‌کند و در چارچوب اختیارات خود، محصولات و خدمات آن شرکت را عرضه می‌کند.
- اختیارات: معرفی و فروش محصولات بیمه‌ای، دریافت پیشنهاد بیمه، انجام امور مربوط به صدور در حدود اختیارات تفویض‌شده و راهنمایی بیمه‌گزار درباره شرایط بیمه‌نامه.
۲. کارگزار رسمی بیمه مستقیم (Insurance Broker)
- مقررات حاکم: فعالیت کارگزاران رسمی بیمه مستقیم تابع آیین‌نامه شماره ۹۲ شورای عالی بیمه و سایر مقررات مرتبط است.
- ماهیت و استقلال: کارگزار رسمی بیمه مستقیم، شخص حقیقی یا حقوقی دارای پروانه فعالیت از بیمه مرکزی است که خدمات واسطه‌گری بیمه را در چارچوب مقررات ارائه می‌کند. کارگزار می‌تواند با بررسی نیازهای بیمه‌گزار و شرایط شرکت‌های مختلف بیمه، او را در انتخاب پوشش مناسب راهنمایی کند.
- اختیارات و وظایف: بررسی و مقایسه شرایط و نرخ‌های بیمه‌ای، دریافت استعلام از شرکت‌های بیمه، ارائه پیشنهاد متناسب با نیاز بیمه‌گزار و راهنمایی او در فرایند خرید و پیگیری خسارت، در حدود اختیارات و مقررات مربوط.
۳. کارگزاری بیمه برخط (Online Insurance Brokerage)
- مقررات حاکم: فعالیت کارگزاری‌های برخط تابع مقررات و دستورالعمل‌های مربوط به کارگزاری رسمی بیمه مستقیم و فعالیت برخط است.
- ماهیت: این کارگزاری‌ها با استفاده از وب‌سایت، اپلیکیشن و سامانه‌های دیجیتال، خدمات واسطه‌گری بیمه را به کاربران ارائه می‌کنند.
- کارکرد: فراهم‌کردن امکان مشاهده و مقایسه محصولات و شرایط بیمه‌ای، دریافت اطلاعات و استعلام، تسهیل فرایند خرید و صدور آنلاین و ارائه خدمات پس از فروش از طریق بسترهای دیجیتال. میزان و نحوه ارائه هر خدمت به مجوزها و امکانات سامانه بستگی دارد.
نقش واسطه‌ها در صنعت بیمه
- توسعه ضریب نفوذ بیمه: آسان‌ترکردن دسترسی افراد و کسب‌وکارها به محصولات و خدمات بیمه‌ای.
- کمک به ارزیابی ریسک: جمع‌آوری و انتقال اطلاعات موردنیاز برای بررسی موضوع بیمه و تعیین شرایط پوشش.
- شفاف‌سازی شرایط بیمه‌نامه: توضیح پوشش‌ها، استثنائات، فرانشیز و تعهدات طرفین به بیمه‌گزار پیش از خرید.
- همراهی در زمان خسارت: راهنمایی بیمه‌گزار درباره مدارک لازم، تشکیل پرونده و پیگیری فرایند دریافت خسارت از شرکت بیمه.
نکته: نماینده و کارگزار بیمه از نظر نوع رابطه با شرکت بیمه و وظایف حرفه‌ای یکسان نیستند. همچنین، فعالیت برخط به‌تنهایی به معنای نوع مستقل مجوز نیست و باید نوع مجوز و حدود فعالیت هر کسب‌وکار بر اساس مقررات مربوط بررسی شود.