بیمه تجاری (بازرگانی) نوعی بیمه اختیاری بازرگانی) نوعی بیمه اختیاری است که توسط شرکت‌هایبتنی بر قرارداد خصوصی میان بیمه‌گر و بیمه‌گزار است. در این نوع بیمه، طرفین با اراده و توافق خود (اصل رضایت طرفین) پوشش‌های بیمه‌ای را تعیین می‌کنند؛ بیمه‌گزار در قبال پرداخت حق بیمه، خود را در برابر ریسک‌های مالی ناشی از حوادث احتمالی پوشش می‌دهد و بیمه‌گر در صورت وقوع خطر، خسارت را جبران می‌کند.
شاخه‌های اصلی بیمه بازرگانی
- بیمه اشخاص: بیمه عمر و سرمایه‌گذاری، حوادث انفرادی و گروهی، درمان تکمیلی.
- بیمه اموال: آتش‌سوزی، بدنه اتومبیل، باربری، مهندسی، وجوه و مسکوکات، کشتی و هواپیما.
- بیمه مسئولیت: شخص ثالث (اجباری‌ترین نمونه‌ی بازرگانی)، مسئولیت کارفرما، مسئولیت حرفه‌ای، مسئولیت عمومی و محصول.
چارچوب حقوقی در ایران
- قانون بیمه ۱۳۱۶: اولین قانون مدون بیمه در ایران که عقد بیمه را تعریف کرده و اصولی چون نفع بیمه‌پذیر، حسن نیت طرفین، تناسب خسارت و قائم‌مقامی (جانشینی) را پایه‌گذاری کرد.
- قانون تأسیس بیمه مرکزی ایران و بیمه‌گری (۱۳۵۰): به موجب آن، بیمه مرکزی به‌عنوان رگولاتور (نهاد ناظر) بازار بیمه، مسئول صدور مجوز شرکت‌های بیمه، اعمال نظارت بر عملکرد آن‌ها، تدوین آیین‌نامه‌ها در شورای عالی بیمه و مدیریت بیمه اتکایی اجباری است.
نکته پایانی
بیمه بازرگانی لزوماً همیشه اختیاری نیست؛ در برخی موارد قانون‌گذار، رشته‌های بازرگانی را اجباری کرده است، مانند بیمه شخص ثالث. اما در حالت کلی، ماهیت بیمه بازرگانی بر پایه انتخاب آزادانه بیمه‌گزار، ارزیابی ریسک و قرارداد خصوصی شکل می‌گیرد.