بیمه بیکاری یکی از شاخه‌های بیمه اجتماعی است که به موجب قانون، در صورت بیکاری غیرارادی (از دست دادن شغل بدون میل و اراده بیمه‌شده)، مقرری ماهانه‌ای به او پرداخت می‌شود تا فرد در دوران جستجوی شغل جدید، از حمایت مالی برخوردار باشد. این بیمه هم‌زمان، بیمه‌شده را در دوران بیکاری تحت پوشش خدمات درمانی هم قرار می‌دهد.
هدف بیمه بیکاری
- حمایت مالی از کارگر و کارمند در دوران بیکاری غیرارادی.
- حفظ معیشت خانواده بیمه‌شده تا یافتن شغل جدید.
- پوشش درمانی بیمه‌شده و خانواده در دوران بیکاری.
- احتساب دوره دریافت مقرری، جزو سابقه بیمه و بازنشستگی.
شرایط دریافت مقرری بیکاری
- بیمه‌شده باید مشمول قانون کار و تأمین اجتماعی باشد.
- بیکاری او باید غیرارادی باشد (اخراج، پایان قرارداد از سوی کارفرما و…).
- اعلام بیکاری حداکثر ظرف ۳۰ روز از تاریخ بیکاری به واحدهای کار و تأمین اجتماعی (موارد عذر موجه تا ۳ ماه با تأیید مراجع).
- داشتن حداقل ۶ ماه سابقه پرداخت حق بیمه قبل از تاریخ بیکاری.
- آماده به کار بودن و عدم انصراف از شغل پیشین بدون دلیل موجه.
- استثنا: در حوادث غیرمترقبه (سیل، زلزله، آتش‌سوزی و…) نیاز به حداقل سابقه نیست.
نحوه محاسبه مقرری
- مقرری پایه: معادل ۵۵٪ متوسط مزد یا حقوق روزانه سه ماه پایانی اشتغال.
- حق اولاد و عائله‌مندی: به ازای هر فرد تحت تکفل (حداکثر ۴ نفر)، معادل ۱۰٪ حداقل دستمزد سالانه به مقرری اضافه می‌شود.
- حداقل: مقرری نباید از حداقل دستمزد مصوب شورای عالی کار کمتر باشد.
- حداکثر: مجموع مقرری و کمک تکفل نباید از ۸۰٪ متوسط حقوق سه ماه پایانی بیشتر شود.
نکته مهم
بیمه بیکاری فقط در بیمه‌های اجتماعی (مثل تأمین اجتماعی) وجود دارد و در بیمه‌های بازرگانی و اختیاری معنا ندارد؛ چون هدف آن حمایت اجتماعی و قانونی از نیروی کار است، نه جبران خسارت تجاری.