اصل جبران خسارت یکی از اصول بنیادی بیمههای غرامتی است و بر این مبنا استوار است که بیمهگزار یا بیمهشده پس از وقوع خسارت باید تا حد امکان به وضعیت مالی پیش از حادثه بازگردد، اما نباید از محل بیمه منتفع شود. بنابراین، هدف بیمه در این رشتهها جبران زیان واقعی است، نه ایجاد سود برای زیاندیده.
بر اساس این اصل، میزان غرامت معمولا از ارزش واقعی خسارت و همچنین حد تعهدات مندرج در بیمهنامه فراتر نمیرود. اگر ارزش مورد بیمه تغییر کرده باشد یا بیمهگزار مبلغی بیش از خسارت واقعی مطالبه کند، بیمهگر فقط در حدود خسارت قابل اثبات و مفاد قرارداد مسئول پرداخت خواهد بود.
اصل جبران خسارت بهویژه در بیمههای اموال و بیمههای مسئولیت کاربرد دارد؛ زیرا در این بیمهها، تعهد بیمهگر ماهیت غرامتی دارد. در مقابل، در بیمههای اشخاص مانند بیمه عمر، پرداختها معمولا بر اساس مبلغ توافقشده در قرارداد انجام میشود و لزوما به میزان زیان مالی واقعی وابسته نیست.
از این اصل، قواعدی مانند اصل جانشینی و اصل منع انتفاع از بیمه نیز استنتاج میشود؛ زیرا هر دو در خدمت جلوگیری از دریافت جبران مضاعف و حفظ ماهیت غرامتی بیمه هستند.